Is 5,1-7; Pl 4,6-9; Mt 21,33-43

Trong cuộc sống, khi trao cho chúng ta một công việc quan trọng hay một tài sản quý giá, người khác cho thấy họ đặt niềm tin nơi chúng ta. Sự tín nhiệm ấy không chỉ cho chúng ta quyền sử dụng, mà còn đòi hỏi phải biết gìn giữ, quản lý và làm cho điều được trao đạt tới mục đích tốt đẹp. Vì thế, được tín nhiệm trao phó cũng có nghĩa là được mời gọi sống có trách nhiệm.

Các bài đọc Chúa Nhật hôm nay diễn tả điều đó qua hình ảnh vườn nho. Thiên Chúa là Chủ vườn: Người yêu thương, chăm sóc và trao vườn nho cho con người để họ chăm sóc và làm cho vườn sinh hoa trái. Bi kịch xảy ra khi người được trao vườn nho quên rằng mình là người quản lý và muốn trở thành ông chủ.

Vì thế, Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta tự hỏi: Tôi đang thực hiện sứ mạng Chúa trao như thế nào? Từ câu hỏi ấy, chúng ta cùng suy niệm ba bước: nhận sứ mạng Chúa trao, sống có trách nhiệm với sứ mạng ấy và làm cho sứ mạng sinh hoa trái.

1. Nhận sứ mạng Chúa trao

Điểm đầu tiên Lời Chúa mời gọi chúng ta là nhận ra rằng mỗi người đều được Thiên Chúa yêu thương và trao phó một sứ mạng. Trước khi nói đến trách nhiệm của con người, cần nhìn thấy tình thương và sáng kiến của Thiên Chúa. Bài đọc thứ nhất kể về một người có vườn nho. Ông đã làm tất cả những gì cần thiết cho vườn: “Anh ra tay cuốc đất nhặt đá, giống nho quý đem trồng, giữa vườn anh xây một vọng gác, rồi khoét bồn đạp nho” (Is 5,2). Sau tất cả những công việc ấy, ông chờ đợi vườn nho sinh trái tốt.

Hình ảnh đó diễn tả cách Thiên Chúa đối xử với dân Người. Ngôn sứ Isaia xác định: “Vườn nho của ĐỨC CHÚA các đạo binh chính là nhà Ítraen đó” (Is 5,7). Thiên Chúa đã tuyển chọn, giải thoát, dẫn dắt, ban Lề Luật và thiết lập giao ước với Ítraen. Người chăm sóc dân không phải vì dân xứng đáng hơn các dân khác, nhưng vì tình yêu và sự trung tín của Người. Bởi thế, vườn nho được chăm sóc trước khi được đòi hỏi phải sinh hoa trái. Ân huệ đi trước trách nhiệm; tình yêu của Thiên Chúa đi trước sự đáp trả của con người. Nhưng ân huệ được lãnh nhận cũng trở thành một sứ mạng cần được đón nhận và thực hiện.

Tin Mừng cũng bắt đầu bằng chính hành động trao phó ấy: ông chủ “trồng một vườn nho; chung quanh vườn, ông rào giậu; trong vườn, ông khoét bồn đạp nho, và xây một tháp canh. Ông cho tá điền canh tác, rồi trẩy đi xa” (Mt 21,33). Ông chủ không đứng đó để kiểm soát từng giờ, nhưng trao vườn cho các tá điền. Chính việc trao phó ấy cho thấy ông tín nhiệm họ. Họ được quyền canh tác, tổ chức công việc và hưởng phần thành quả chính đáng; nhưng họ không phải là chủ vườn. Họ được trao vườn nho, đồng thời nhận sứ mạng chăm sóc và làm cho vườn sinh hoa lợi.

Đó cũng là vị trí của chúng ta trước Thiên Chúa. Có rất nhiều điều chúng ta quen gọi là “của tôi”: đời tôi, thời gian của tôi, sức khỏe của tôi, tài năng của tôi, tiền bạc của tôi, gia đình của tôi, chức vụ của tôi. Nhưng trong ánh sáng đức tin, tất cả đều mang dấu ấn của một ân huệ được trao phó. Chúng ta không tự ban cho mình sự sống, không tự tạo nên mọi khả năng của mình, cũng không tự mình làm chủ được ngày mai. Điều chúng ta đang có vừa là quà tặng, vừa là phương thế Thiên Chúa trao để chúng ta thực hiện sứ mạng của mình.

Đón nhận sứ mạng Chúa trao sẽ thay đổi cách chúng ta nhìn cuộc đời. Thay vì chỉ hỏi: “Tôi có quyền gì trên những điều này?”, người Kitô hữu còn phải hỏi: “Thiên Chúa đã trao những điều này cho tôi để làm gì?” Câu hỏi ấy đưa chúng ta từ tâm thế sở hữu sang tâm thế được sai đi, từ hưởng thụ sang trách nhiệm, từ nhận lãnh sang đáp trả.

2. Sống trách nhiệm với sứ mạng Chúa trao

Nhận sứ mạng Chúa trao mới chỉ là bước đầu. Bước tiếp theo là sống có trách nhiệm với điều mình đã lãnh nhận. Được Chúa trao sứ mạng là một ân huệ, và ân huệ ấy luôn đòi hỏi một sự đáp trả.

Bi kịch của các tá điền trong Tin Mừng bắt đầu khi họ quên mất vị trí của mình. Họ được giao canh tác vườn nho, nhưng dần dần hành xử như thể chính mình là chủ. Khi đến mùa, ông chủ sai đầy tớ đến “thu hoa lợi” (Mt 21,34), nhưng họ bắt các đầy tớ, “đánh người này, giết người kia, ném đá người nọ” (Mt 21,35). Cuối cùng, khi người con xuất hiện, họ nói với nhau: “Đứa thừa tự đây rồi! Nào ta giết quách nó đi, và đoạt lấy gia tài nó!” (Mt 21,38).

Đây chính là điểm sâu xa của dụ ngôn: người quản lý muốn trở thành ông chủ. Họ không còn nhìn vườn nho như điều được trao để chăm sóc và làm sinh hoa lợi, nhưng như tài sản có thể chiếm giữ cho riêng mình. Chính khi quên mình là người được trao phó, họ cũng quên mất sứ mạng và trách nhiệm đối với vườn nho. Ân huệ lúc ấy rất dễ bị biến thành phương tiện phục vụ lợi ích riêng thay vì thực hiện ý muốn của chủ vườn.

Cám dỗ ấy vẫn hiện diện trong đời sống chúng ta. Một người có khả năng có thể dùng khả năng ấy để phục vụ, nhưng cũng có thể dùng nó để tìm danh tiếng. Người được trao một chức vụ có thể xem đó là một sứ mạng phục vụ, nhưng cũng có thể coi đó là quyền lực để khẳng định bản thân và thống trị người khác. Người có của cải có thể xem của cải là phương tiện chăm sóc gia đình và chia sẻ với người thiếu thốn, nhưng cũng có thể biến nó thành nơi đặt trọn sự an toàn của đời mình. Ngay cả đức tin cũng có thể bị chúng ta “chiếm giữ” nếu chỉ muốn hưởng sự bình an và ân sủng cho riêng mình mà không nghĩ đến sứ mạng làm chứng và phục vụ. Như thế, vấn đề không chỉ nằm ở điều chúng ta có, mà còn ở cách chúng ta sử dụng điều mình đã nhận để thực hiện sứ mạng Chúa trao.

Vì thế, sống có trách nhiệm không chỉ là tránh làm điều xấu, nhưng còn là biết sử dụng tốt những gì mình đã lãnh nhận. Chúng ta được mời gọi dùng thời giờ cách hữu ích, phát huy khả năng để phục vụ, chia sẻ với những người cần được giúp đỡ và chu toàn trách nhiệm trong gia đình cũng như cộng đoàn với sự tận tâm. Chính khi biết dùng những gì đã lãnh nhận để phục vụ và đem lại điều tốt đẹp cho người khác, chúng ta đang sống có trách nhiệm với sứ mạng Chúa trao.

Mỗi người, vì thế, cần tự hỏi: Vườn nho Chúa đang trao cho tôi là gì, và tôi đang thực hiện sứ mạng ấy như thế nào? Có thể đó là một gia đình cần được vun đắp, những người con cần được giáo dục, một công việc cần được thực hiện lương thiện, một người đau khổ cần được quan tâm, một trách nhiệm trong cộng đoàn cần được chu toàn, hay một khả năng cần được đem ra phục vụ. Sứ mạng của mỗi người có thể khác nhau, nhưng Chúa đều trao cho mỗi người một phần việc trong vườn nho của Người.

3. Làm cho sứ mạng sinh hoa trái

Sống có trách nhiệm cuối cùng phải dẫn tới hoa trái. Trách nhiệm của người quản lý không chỉ là giữ cho vườn nho còn nguyên, nhưng phải làm cho vườn sinh hoa trái. Cũng vậy, sứ mạng không chỉ cần được đón nhận và thực hiện, nhưng còn phải sinh hoa trái trong đời sống.

Đây là điểm nối kết bài đọc thứ nhất với bài Tin Mừng. Isaia nói: Thiên Chúa “những mong nó sinh trái tốt, nó lại sinh nho dại” (Is 5,2). Đức Giêsu kết thúc dụ ngôn bằng lời tuyên bố: “Nước Thiên Chúa, Thiên Chúa sẽ lấy đi không cho các ông nữa, mà ban cho một dân biết làm cho Nước ấy sinh hoa lợi” (Mt 21,43). Như vậy, điều Thiên Chúa mong đợi nơi con người chính là hoa trái tương xứng với những gì Người đã trao.

Nhưng hoa trái ấy là gì? Isaia trả lời bằng một sự tương phản rất mạnh: Thiên Chúa “những mong họ sống công bình, mà chỉ thấy toàn là đổ máu; đợi chờ họ làm điều chính trực, mà chỉ nghe vẳng tiếng khóc than” (Is 5,7). Hoa trái Thiên Chúa chờ đợi không phải là những thành công bên ngoài, nhưng là một đời sống phù hợp với ý Người: công bình thay cho bất công, yêu thương thay cho ích kỷ, trung tín thay cho phản bội.

Bài đọc thứ hai giúp chúng ta nhìn thấy những hoa trái ấy cụ thể hơn. Thánh Phaolô mời gọi: “Những gì là chân thật, cao quý, những gì là chính trực tinh tuyền, những gì là đáng mến và đem lại danh thơm tiếng tốt, những gì là đức hạnh, đáng khen, thì xin anh em hãy để ý” (Pl 4,8). Và ngài nói tiếp: “Những gì anh em đã học hỏi, đã lãnh nhận, đã nghe, đã thấy nơi tôi, thì hãy đem ra thực hành” (Pl 4,9). Vì thế, đức tin không dừng lại ở điều chúng ta biết hay nghe, nhưng phải trở thành điều được thực hành. Sứ mạng đã lãnh nhận phải sinh hoa trái trong cách chúng ta suy nghĩ, lựa chọn và sống mỗi ngày.

Có thể chúng ta không làm được những việc lớn lao, nhưng hoa trái Thiên Chúa mong đợi thường bắt đầu từ những điều rất cụ thể: một người cha, người mẹ tận tâm giáo dục con cái; một người trẻ sống trung thực giữa những cám dỗ; một người lao động chu toàn công việc với lương tâm ngay thẳng; một người có điều kiện biết chia sẻ với người nghèo; một người đang mang trách nhiệm trong cộng đoàn biết phục vụ khiêm tốn; một Kitô hữu biết đem sự bình an, tha thứ và lòng nhân hậu vào nơi mình hiện diện.

Những điều bình thường ấy chính là hoa trái của một đời sống biết trung thành với sứ mạng Chúa trao. Điều quan trọng không phải là chúng ta được trao nhiều hay ít, nhưng là những gì được trao có sinh hoa trái hay không. Thiên Chúa không đòi chúng ta trở thành một người khác; Người chỉ mong mỗi người trung thành với phần vườn nho đã được giao cho mình. Khi sống như thế, trách nhiệm không còn là gánh nặng, nhưng trở thành cách chúng ta đáp lại tình yêu và thực hiện sứ mạng Chúa trao.

Kết luận

Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta nhìn cuộc đời mình như một phần vườn nho Thiên Chúa đã trao phó. Mỗi người được Chúa trao một phần vườn nho, và cùng với phần vườn nho ấy, là một sứ mạng phải thực hiện. Người trao cho chúng ta không phải để chúng ta chiếm giữ, nhưng để chăm sóc; không phải chỉ để hưởng dùng, nhưng để phục vụ; không phải chỉ để bảo toàn, nhưng để sinh hoa trái.

Vì thế, câu hỏi còn lại sau khi nghe Lời Chúa không phải là: “Tôi đã được Chúa trao bao nhiêu?”, nhưng là: “Tôi đang sống trách nhiệm thế nào với sứ mạng Chúa trao, và sứ mạng ấy đang sinh hoa trái ra sao?” Có thể hoa trái ấy rất âm thầm: một gia đình được gìn giữ trong yêu thương, một trách nhiệm được chu toàn, một người đau khổ được nâng đỡ, một bất hòa được tha thứ, một khả năng được đem ra phục vụ.

Xin Chúa cho chúng ta biết đón nhận sứ mạng Người trao, sống có trách nhiệm và làm cho sứ mạng ấy sinh nhiều hoa trái, để mỗi ngày sống của chúng ta trở thành một lời đáp trả tình yêu của Chúa và một sự phục vụ hữu ích cho anh chị em mình. Amen.

Lm. Anthony Trung Thành